Aramızda kaç kişi Amerikan futbolundan gerçekten anlıyor?
Kabul edelim ki pek çoğumuz oyuncuların neden oradan oraya koştuğunu anlamakta güçlük çekiyor. Ancak bu daha fazla
böyle devam edemez. Amerikan futboluna dair her şeyi
16 maddede özetliyoruz. Bilin de ister izleyin ister izlemeyin.
Tabii önce Amerikan futboluna kısa bir giriş yapalım. Oynandığı saha yaklaşık 110 metre uzunluğunda ve yaklaşık 49 metre genişliğinde. Sahada 50’den 10’a doğru numaralandırılmış, enine çizgiler bulunur ve bu çizgiler, atak takımının puan çizgisine olan uzaklığını ‘yard’ olarak gösterir. Sahanın her iki ucunda 9 metrelik (birazcık daha fazla) gol (1000000) bölgeleri bulunur. Bu bölgelere ‘end zone’ denir. Her iki gol çizgisi üzerinde, ‘goal posts’ olarak adlandırılan görüntü olarak ‘Y’ biçimine yakın kaleler bulunur. Ve gelelim en çok merak edilen soruya. Ayakla oynanmadığı halde bu oyuna neden futbol (1000000) demişler? Hiç tahmin edilebilecek gibi değil, düşünerek kendinizi yormayın. Nedeni kullanılan top. Uzunluğu ortalama bir ayak (1000000) kadar olduğu için. Biliyorsunuz, İngilizce’de ‘foot’ kelimesi ayak anlamına geliyor.
Artık yavaş yavaş 16 maddelik Amerikan futbolu rehberimize geçebiliriz.
1. Oyun süresi 15’er dakikalık dört çeyrek devre sonunda toplam 60 dakikadır.
- Topun oyunda olmadığı anlarda zaman durduğu için maçlar ortalama 2.5 saat sürer.
2. Oyun sırasında her iki takım da 11 oyuncudan oluşur ve 7 hakem görev yapar.
- Amerikan futbolunda oyuncular şu isimlerle adlandırılır;
Atak Takımı (1000000); Quarterback, fullback, tailback, line (1000000,tackle,guard), receiver ve tightend
Savunma Takımı (1000000): Line back, line (1000000,right end,left end), corner back, free safety ve strong safety
3. Her takımın sırasına göre sahaya süreceği bir atak, bir savunma bir de başlangıç takımı vardır.
- Başlama vuruşuna ‘kickoff’ denir ve bunu başlangıç takımı kullanır. Takımlardan biri topa vurarak karşı sahaya atar.
4. Rakip takımın oyuncusu topu tutar ve rakipleri tarafından düşürülene kadar ilerlemeye çalışır ya da topu ilk tuttuğu yerde sabit kalarak kendi atak takımının nereden başlayacağını belirlemiş olur.
- Hemen ardından başlangıç takımları çıkar ve topu tutan takımın atak takımı, topa vuran takımın da savunma takımı sahaya girer. Takımlar, forma numaraları konusunda hakemi haberdar ettiği sürece herhangi bir anda oyuncu değiştirebilir.
5. Topun kontrolü her zaman atak takımındadır. Oyun her zaman aynı şekilde başlar.
- Atak takımın orta oyuncusu, bacaklarının arasından topu oyun kurucuya verir. Buna ‘snap’ denir ve o anda oyun başlar.
6. Atak takımı snap yapmadan önce mutlaka düzgün ve kurallar çerçevesindeki bir formasyonda dizilmiş olmalıdır.
- Bir atak takımının kural dışı sayılması için takımın arka sahada dörtten fazla, hücum çizgisinde beşten az oyuncusu olması yeterlidir.
7. Her snap’tan önce ‘huddle’ adı verilen ve atak takımının kaptanının sonraki atak için taktik verdiği 30 saniyelik kısa bir toplantı yapılır.
8. Takımların hiçbiri, -snap için topu tutan oyuncu hariç- snap yapılana kadar tarafsız bölgeye giremez.
- Bunun yanında hücum çizgisi oyuncuları, snap yapılana kadar hareket edemez.
9. Snap sonrası oyun kurucu topla birlikte koşarak ilerleyebilir veya topu koşu oyuncularına elden verebilir.
- Ya da topu uzaktaki çok hızlı koşabilen arkadaşlarına uzun pas olarak atıp onların ilerlemesini sağlayabilir.
10. Atak takımı, topla beraber ilerlemeye çalışırken savunma takımı da bu ilerleyişe engel olmaya çalışır.
- Her 10 yard’ı (1000009) geçmek için atak takımın dört hakkı vardır. Eğer başaramazsa top rakip takıma geçer. Geçmeyi başarırsa bu defa dört hak daha kazanır.
11. Atak oyuncuları, topla koşan arkadaşlarına -rakip savunma oyuncularını engelleyerek yol açmak suretiyle- yardımcı olabilirler.
- Ya da oyun kurucuyu koruyarak uzaktaki top tutucuya uygun zamanda pas atmasını sağlayabilirler.
12. Savunma takımı ise rakibi durdurabilir, atılan pası kesebilir, topla koşan oyuncuyu düşürebilir veya saha dışına itebilir.
13. Taşıyıcısı düşmeden yere düşen top veya atılan pas sırasında henüz yere değmemiş olan top aktiftir.
- Yani bir rakip savunma takım oyuncusu bu topu yakalayabilirse hücum oyuncusu gibi ilerleme hakkına sahiptir.
Amerikan futbolunda gol nasıl atılır?
14. Touchdown
- Rakip takımın son çizgisi topla beraber geçildiğinde, saha sonunun içinde top yakalandığında ya da saha sonunda top yerdeyken tutulduğunda ‘touchdown’ yapılmış olur ve değeri 6 puandır.
Touchdown yapan takım ekstra puan kazanma şansı için iki tercih hakkı da kazanır.
- 1. Hak: Oyunun profesyonellik derecesine bağlı olarak, iki ya da üç yard çizgisinden topla rakip takımın bitiş çizgisine tekrar girilirse 2 puan kazanılır.
- 2. Hak: Topa ayakla vurarak rakip takımın kale direklerinin arasından atılırsa 1 puan kazanılır.
Genelde takımlar, 1 puanlık vuruşu tercih ederler çünkü 2 puanlık sayı denemesine göre başarı şansı daha yüksektir.
15. Saha Golü (1000000)
- Topa ayakla vurarak rakip takımın kale direklerinin arasından sokmakla kazanılır ve değeri 3 puandır.
- Genellikle aynı 10 yard diliminde atak takım 4. hakkını kullanıyorsa veya maçın kalan süresi ‘touchdown’ için yeterli değilse, riske girmek yerine saha golü yapılmaya çalışılır.
- ‘Touchdown’ ya da ‘field goal’dan sonra skoru yapan takım ‘kickoff’ yani başlama vuruşu yapmak zorundadır.
16. Safety
- Amerikan futbolunda hücum takımında topu taşıyan kişi kendi sahasının sonunda düşürüldüğünde rakip savunma takımına 2 puan yazılır.
- Sonra puanı kaybeden takım, puanı kazanan takıma topu serbest vuruş yardımıyla gönderir.
